SKDM ve Türk ihracatçılar: AB’deki alıcınız sizden ne isteyecek?

Beyan sahibi kim? Türk ihracatçı değil

SKDM yükümlülükleri, yani yetki başvurusu, yıllık beyanname ve sertifika teslimi, AB’deki ithalatçıya veya onun adına hareket eden dolaylı gümrük temsilcisine aittir ((AB) 2023/956 sayılı Tüzüğün 3(15) ve 5. maddeleri). Türkiye’deki üretici veya ihracatçı SKDM sertifikası satın almaz ve beyanname vermez.

• Malı AB’de kendi adına gümrükten çeken taraf AB dışında yerleşikse (örneğin gümrük işlemlerini satıcının üstlendiği teslim şekillerinde Türk firmasının kendisi), AB’de yerleşik bir dolaylı gümrük temsilcisinin yetkili SKDM beyan sahibi olması gerekir (5(2) maddesi).
• 50 tonluk eşik ithalatçı bazında hesaplanır: AB’deki alıcınızın bir takvim yılında dört sektörde ithal ettiği toplam net kütle 50 tonu aşmazsa alıcı muaftır. Eşiği aşmayı bekleyen alıcı sizden yine veri isteyecektir. Elektrik ve hidrojen eşiğin kapsamında değildir.
• Beyan sahibi, emisyonları gerçek değerlerle veya Komisyonun varsayılan değerleriyle beyan eder. Gerçek değerler sizin tesisinizden gelir ve akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmış olmalıdır.

AB’deki alıcınız sizden hangi verileri ister?

Komisyonun AB dışındaki operatörler için rehberine (Rehber No. 2, 14 Ağustos 2026) göre, gerçek değer kullanılabilmesi için tesisinizin her yıl şunları hazırlaması gerekir:

• Tesis bilgileri: unvan, adres, sicil numarası, tesisin konumu (koordinatlar) ve ana faaliyeti; SKDM Kayıt Sistemine kayıt için de istenir (Tüzüğün 10(2) maddesi).
• Üretim süreçleri ve rotaları: örneğin yüksek fırın/bazik oksijen fırını veya elektrik ark ocağı, birincil veya ikincil alüminyum; hangi KN kodunun hangi süreçte üretildiği.
• Spesifik gömülü emisyonlar (ürün tonu başına tCO₂e): doğrudan emisyonlar; çimento ve gübre gibi dolaylı emisyonların dahil olduğu ürünlerde tüketilen elektrik ve emisyon faktörü; öncüllerin gömülü emisyonları.
• Öncüller: satın aldığınız SKDM ürünleri (örneğin kütük, klinker), üretildikleri tesis ve ülke, miktarları ve gerçek veri kullanıyorsanız tedarikçinin doğrulama raporu. Tedarikçi veri vermezse öncül için üretim ülkesinin varsayılan değeri kullanılır.
• Ürüne özgü ek parametreler: örneğin çimentoda klinker oranı, karışık gübrelerde azot formları.
• Ücretsiz tahsis düzeltmesi için veriler: ürünlerinizin “gömülü ücretsiz tahsisi”, yani AB’de üretilselerdi alacakları ücretsiz tahsis; bu, üretim rotasına ve SKDM karşılaştırma değerine bağlıdır.
• Varsa menşe ülkede ödenen karbon fiyatı ve kanıtları.
• Doğrulama raporu: gerçek değerler, akredite bir doğrulayıcının olumlu raporuyla birlikte.

Rapor dönemi, ürünlerin üretildiği takvim yılıdır (2026’dan önce değil). Üretim zamanı yeterli kanıtla belirlenemiyorsa 2026’da ithal edilen ürünler için rapor dönemi 2026’dır. Veriler, Komisyonun operatör emisyon raporu şablonuyla iletilir; Rehber No. 2’ye göre bu şablonun kullanımı (AB) 2025/2547 sayılı Uygulama Tüzüğünün 10. maddesi uyarınca zorunludur.

Verilerinizi nasıl paylaşırsınız: SKDM Kayıt Sistemi (O3CI)

Komisyon, AB dışındaki operatörlere SKDM Kayıt Sisteminin O3CI modülüne kaydolmalarını şiddetle tavsiye eder. Tesis ve emisyon verilerinizi bir kez yükler, doğrulatır ve ürünlerinizi ithal eden tüm beyan sahipleriyle paylaşırsınız; beyan sahipleri raporun tamamını değil, gerekli özeti görür. Kayıt, operatörün talebi üzerine yapılır ve beş yıl geçerlidir (Tüzüğün 10. maddesi).

1. Bir EU Login hesabı açın (şirket e-postası önerilir) ve iki aşamalı doğrulamayı kurun. Her kullanıcı ayrı kaydolur.
2. O3CI portalında erişim talebi oluşturun: şirket bilgileri, sicil numarası, kullanıcı rolü ve tek bir PDF içinde sicil belgesi, temsil yetkisi (ör. vekâletname) ve yetkili temsilcinin kimliği. Belgelerin İngilizce veya İngilizce tercümeli olması tercih edilir.
3. Komisyon talebi onayladıktan sonra tesislerinizi ve emisyon verilerinizi girin, doğrulayıcınızla Kayıt Sistemi üzerinden çalışın.
4. AB’deki alıcınız sizin tesisinizi Kayıt Sisteminde bulabilsin diye EORI numarasını sizinle paylaşmalıdır.

Kaydolmazsanız aynı şablonu her alıcıya ayrı ayrı göndermeniz gerekir. Bu durumda alıcılar, olası bir inceleme için sizden emisyon raporunun ve doğrulama raporunun tamamını isteyecektir.

Doğrulama: kim, ne zaman?

• Gerçek değerler ancak SKDM için AB’deki bir ulusal akreditasyon kurumunca akredite edilmiş bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmışsa kullanılabilir. Bu akreditasyonu yalnızca AB (ve AEA) ülkelerindeki ulusal akreditasyon kurumları verebilir; AB dışında kurulu doğrulama şirketleri bu hizmeti veren herhangi bir AB kurumuna başvurabilir.
• Doğrulama tesis düzeyindedir: doğrulayıcı tesisinizi ziyaret eder ve tesis başına bir doğrulama raporu düzenler.
• Komisyonun takvimine göre doğrulayıcılar 1 Eylül 2026’dan itibaren Kayıt Sistemine kaydolabiliyor ve ilk doğrulamalar (belge incelemesi, saha ziyareti) başlıyor; ilk doğrulama raporları Ocak 2027’den itibaren düzenlenebiliyor; alıcılar 2026 beyannamesini 30 Eylül 2027’ye kadar tamamlıyor.
• Komisyon, dönem sonundaki kapasite darboğazından kaçınmak için doğrulayıcıyla erken anlaşılmasını önerir. Akredite doğrulayıcıların listesi Komisyonun doğrulama sayfasında yayımlanacaktır.
• TR ETS kapsamındaki doğrulamalar ayrı bir sistemdir: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğine göre doğrulayıcı kuruluşları Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) akredite eder. Bu akreditasyon tek başına SKDM için yeterli değildir.

Türkiye’de ödenen karbon fiyatı ve TR ETS

AB tarafı: Beyan sahibi, menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatını sertifika sayısından düşebilir; iade veya başka bir telafi düşülür (Tüzüğün 9. maddesi). Komisyonun Soru-Cevap belgesine göre bir ETS’de ücretsiz verilen tahsisatlar da bu tür bir iade sayılır. Varsayılan değer kullanılan ürünlerde indirim yalnızca Komisyonun yıllık varsayılan karbon fiyatlarına atıfla yapılabilir; Komisyon bunları 2027’den itibaren belirleyebilir (9(4) maddesi).

Türkiye tarafı, resmî kaynaklara göre:

• 7552 sayılı İklim Kanunu (Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025) bir emisyon ticaret sistemi kurulmasını ve sistem tamamen uygulanmadan önce bir pilot dönem yapılmasını öngörür. Ücretsiz tahsisatlar tarihsel emisyonlara veya kıyas değerlerine göre verilebilir.
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
• İklim Değişikliği Başkanlığının 3 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre Karbon Piyasası Kurulu (KPK/2026/1) şunlara karar verdi: pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsar; elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde B ve C kategorisindeki tesislere uygulanır; 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğü vardır; fiyat mekanizması 2027 sistem yılından itibaren başlatılır; pilot dönemde ücretsiz tahsis oranı kıyas yöntemine göre %100’dür.

Sonuç: 2026 sistem yılında yalnızca raporlama yükümlülüğü olduğundan, 2026 emisyonları için TR ETS kapsamında ödenmiş bir karbon fiyatı yoktur. 2027 ve sonrası için SKDM’den ne kadar düşülebileceği, TR ETS fiyat mekanizmasının ayrıntılarına ve Komisyonun 9. madde kapsamındaki uygulama düzenlemesine bağlıdır.

Varsayılan değerlerden nasıl kaçınılır?

• Tesisinizin emisyonlarını SKDM metodolojisine göre izleyin, akredite bir doğrulayıcıya doğrulatın ve sonucu alıcılarınızla paylaşın. Doğrulanmış gerçek değerler, varsayılan değerlerin ek payını ortadan kaldırır.
• Öncüller için tedarikçilerinizden doğrulanmış veri isteyin. Alamazsanız öncülün üretim ülkesinin varsayılan değeri kullanılır; ülke belirlenemezse en yüksek değerler (IV. ek) uygulanır.
• Alıcınız varsayılan değer kullanırsa, Türkiye menşeli ürünler için I. ekin Türkiye tablosu uygulanır; tablonun “–” gösterdiği kodlarda “Diğer ülkeler ve bölgeler” değeri geçerlidir. Ürününüzün değerini ve ek paylı karşılığını Türkiye tablosunda bulabilirsiniz.
• Farkı rakamla görmek için SKDM hesaplama aracını kullanın: örneğin 1.000 ton inşaat demirinde 0,5 tCO₂e/t daha düşük bir değer, 2026 üçüncü çeyrek fiyatıyla yaklaşık 41.000 € daha az sertifika demektir (aynı üretim rotasında).

Pratik kontrol listesi

1. AB’ye sattığınız ürünlerin KN kodlarını SKDM Tüzüğünün I. ekiyle karşılaştırın.
2. Her AB müşterisi için ithalatçıyı (veya dolaylı gümrük temsilcisini) belirleyin ve 50 tonluk eşiği aşıp aşmadığını sorun.
3. Tesis sınırlarını, üretim süreçlerini ve rotalarını tanımlayın; hangi KN kodunun hangi süreçte üretildiğini eşleştirin.
4. Bir izleme planı yazın (doğrulayıcı için İngilizce, personel için Türkçe).
5. 2026 takvim yılı verilerini toplayın: yakıtlar ve malzemeler, elektrik tüketimi ve kaynağı, ölçülebilir ısı, öncüller ve tedarikçi verileri, üretim miktarları.
6. Ürüne özgü parametreleri (ör. klinker oranı) ve ücretsiz tahsis düzeltmesi için gereken bilgileri ekleyin.
7. SKDM için akredite bir doğrulayıcıyla erken anlaşın ve saha ziyaretini planlayın.
8. SKDM Kayıt Sisteminin O3CI modülüne kaydolun ve alıcılarınızdan EORI numaralarını isteyin.
9. Operatör emisyon raporunu Komisyon şablonuyla hazırlayın ve doğrulandıktan sonra alıcılarınızla paylaşın.
10. TR ETS kapsamındaysanız oradaki raporlama yükümlülüğünü ayrıca takip edin; ödenen bir karbon fiyatı olursa kanıtlarını saklayın.
11. Takvimi alıcılarınızla birlikte izleyin: ilk beyanname ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027’de. Tüm tarihler SKDM takviminde.

Karbonet nasıl yardımcı olur?

Karbonet’te tesislerinizi, ürünlerinizi (KN kodu, sektör, üretim rotası) ve her ürün için yıllık beyan verilerini (üretim miktarı, doğrudan emisyonlar, elektrik tüketimi ve faktörü, öncüller, ödenen karbon fiyatı) tutarsınız; uygulama spesifik gömülü emisyonları hesaplar. Varsayılan ve gerçek değer maliyetini karşılaştıran bir simülatör, AB alıcılarınız için tek sayfalık bir tasarruf özeti ve tesis düzeyinde ekli bir SKDM PDF raporu üretir. Doğrulayıcınıza süreli, salt okunur bir erişim bağlantısı verebilirsiniz. Karbonet doğrulayıcının veya SKDM Kayıt Sisteminin yerini almaz; beyannameyi AB’deki ithalatçı verir. Ayrıntılar SKDM yazılımı sayfasında.